Tagarchief: app

De beste prentenboek apps

Een paar jaar geleden waren de kinderboek- en prentenboek apps op één hand te tellen. Inmiddels begint de App Store aardig gevuld te raken met mooie prentenboeken apps. Het leuke aan deze apps is dat ze ook echt wat toevoegen aan het (oorspronkelijke) verhaal. Er kan meestal gekozen worden om het verhaal zelf te lezen of om het verhaal voor te laten lezen. Daarnaast zitten er vaak allerlei interactieve beeld- en geluidselementen in het verhaal. De meeste prentenboeken apps hebben naast het verhaal ook nog extra’s zoals (educatieve) spelletjes, kleurplaten of filmpjes. De meeste prentenboeken apps kosten tussen de 2 en 4 euro (en dat is niet veel voor een interactief prentenboek).

Prentenboek.nl selecteerde de leukste en beste prentenboek apps uit de App Store. Deze apps onderscheiden zich op het gebied van vormgeving, verhaal, interactiviteit en bieden meestal meerdere extra’s. Hieronder volgt in willekeurige volgorde de lijst (deze zal ieder jaar worden bijgewerkt).

beste prentenboek apps rupsje nooitgenoegThe very hungry caterpillar & friends (Rupsje Nooitgenoeg)
Storytoys Entertainment
€ 3,99

Het beroemde prentenboek van Eric Carle is nu verkrijgbaar als interactieve app. Deze app heeft naast vele andere prijzen ook de Bologna Ragazzi Digital Award 2015 gewonnen en dat is niet voor niets. Het verhaal is spectaculair in 3D vormgegeven, er zijn tal van leuke interactieve elementen toegevoegd en het bevat ook nog een zestal spellen met de karakaters uit de boeken van Eric Carle. Een topper! Enige nadeel is dat het wel een Engelstalige App is. Aangezien de app zich heel intuïtief laat bedienen zal je daar (als kleuter) weing hinder van ondervinden. Bovendien is alleen de gesproken tekst Engelstalig.

beste prentenboek apps kan ik er nog bijKan ik er nog bij?
Orange Books – Loek Koopmans
€ 2,99

Leuk om te zien hoe een klassiek verhaal (het boek werd voor het eerst uitgegeven in 1990) en de prachtige sferische illustraties van Loek Koopmans tot leven komen in deze app. De sneeuw dwarrelt over je scherm in dit warme winterverhaal en de dieren komen tot leven.

beste prentenboek apps timo en het toverboekTimo en het toverboek
Books2download
gratis

Eén van de eerste prentenboek apps die in de App Store verscheen en nog steeds niet aan kracht heeft ingeboet. De illustraties van Klaas Verplancke komen op een leuke manier tot leven en de app zit vol met interactieve elementen. De tekst van Rian Visser wordt voorgelezen door Gerda Havertong! Je kunt overigens in de app je eigen stem opnemen en deze laten afspelen tijdens het bekijken van het verhaal. Timo heeft inmiddels ook een opvolger gekregen: “Timo en het toverboek”.

beste prentenboek apps noa sterrenNoa’s Sterren
Hanneke van der Meer
€ 2,99

Noa is eigenlijk het eerste prentenboek app karakter. Er zijn inmiddels drie Noa prentenboeken apps gemaakt door Hanneke van der Meer. Noa’s Sterren won in 2014 de Media Ukkie Award. Naast het schattige verhaal waarin Noa op zoek gaat naar sterren vind je in deze app ook nog knutselideeën en materiaal om uit te printen.

beste prentenboek apps storm skyeStorm & Skye
Digimoo Studio’s
€ 3,99

Eigenlijk hoort deze app niet in deze lijst, want het is geen prentenboek. Het is eigenlijk een interactieve animatiefilm die heerlijk door kinderen beleefd kan worden. Toch staat hier er tussen omdat het prachtig voorbeeld is hoe boek en film samen kunnen komen in een app. De stem van Bram van der Vlugt maakt het plaatje compleet. Beloond met meerdere prijzen.

beste prentenboek apps boer boris gaat naar zeeBoer Boris gaat naar zee
Gottmer – Ted van Lieshout – Philip Hopman
€ 2,99

App van het prentenboek van het jaar 2015 “Boer Boris gaat naar zee”. Ted van Lieshout leest het geanimeerde verhaal voor. Je kunt er ook voor kiezen om het verhaal zelf (voor) te lezen. Leuke extra’s zoals spelletjes en kleurplaten. Meest originele extra is de mogelijkheid om met de figuren uit het boek zelf je eigen verhaal en filmpje te maken.

beste prentenboek apps prinsessenPrinsessen
Marlies Visser
€ 2,99

De veelgeprezen prentenboek serie van Marlies Visser heeft een eigen app. De vrolijke collages komen tot leven in het verhaal over de bloemenprinses verteld door Susan Visser. Daarnaast kun je leuke spelletjes doen en je eigen prinsessenjurk versieren.

beste prentenboek apps moddermonsterHet Moddermonster
Tizio
€ 1,99

Speciaal als app ontwikkelt prentenboek met prachtige illustraties en een leuk verhaal. Ondersteund het zelf leren lezen doordat je kunt kiezen voor het oplichten van de woorden. Leuk dat je kunt kiezen uit twee verschillende illustratiestijlen. Interactie en animatie had wel wat meer gemogen.

app meneer big en het gouden eiMeneer Big en het gouden ei
Three Little Witches / Gitte Spee / Ultra Media
€ 2,99

Prima prentenboek app met interactiviteit op iedere pagina.

 

app de gelukkige olifantDe gelukkige olifant
Leopold – Youp van ’t Hek
€ 4,99

Geanimeerde versie van het kinderboek van Youp van ’t Hek “De gelukkige olifant” met illustraties van Georgien Overwater. Je kunt kiezen om zelf te lezen of te luisteren hoe Youp het verhaal bevlogen verteld.

Interview Rian Visser

Rian Visser
Rian Visser

Rian Visser is een echte duizendpoot. Ze heeft meer dan 80 kinder- en prentenboeken geschreven voor verschillende leeftijden. Ze is tevens grafisch vormgeefster. Ze heeft bordspellen bedacht. Ze ontwikkelt met haar bedrijf books2download kinderboeken apps en geeft e-books uit. Ze maakt tevens digibordlessen, geeft workshops en bezoekt scholen. Daarnaast houdt ze nog actief haar eigen blog bij (rianvisser.nl).

Dag Rian, je hebt nogal wat bezigheden, wat ga je in 2016 allemaal ondernemen?

Eerlijk gezegd weet ik dat niet. Ik ben geen planner en ik houd mijn agenda het liefst zo leeg mogelijk. Wanneer ik ’s ochtends opsta pak ik aan waar ik het meeste zin in heb. Dat werkt voor mij het meest effectief. Grote projecten pak ik meestal aan door kleine stapjes vooruit te zetten.

Je hebt zowel informatieve prentenboeken (AVI-boekjes) geschreven als meer “reguliere” prentenboeken. Kun je aangeven waar voor jou het verschil in zit?

Een goed prentenboek verhaal moet je te binnen schieten. Het draait vaak om een leuke vondst en het is moeilijk om daarvoor speciaal te gaan zitten. Nippertje heb ik ooit spontaan bedacht tijdens het tanden poetsen, toen mijn zoon te laat op school dreigde te komen. Timo en het toverstokje heb ik bedacht toen mijn zoon een goocheldoos cadeau kreeg. Op dat soort momenten was ik helemaal niet van plan een prentenboek te schrijven.

Nippertje, Rian Visser en Noëlle Smit, Gottmer, 2008
Nippertje, Rian Visser en Noëlle Smit, Gottmer, 2008

 

Timo en het toverstokje, Rian Visser en Klaas Verplancke, books2download, 2013
Timo en het toverstokje, Rian Visser en Klaas Verplancke, books2download, 2013

Andere prentenboeken zoals Plets, plets, plats! en Een superslee! zijn in opdracht geschreven. Dan loop ik een tijd rond met het thema in mijn hoofd en probeer in gedachten verschillende verhalen uit. Soms ga ik al schrijven, voordat het idee af is, maar dan wordt het niks. Er moet eerst in mijn hoofd iets verrassends gebeuren, iets waar ik enthousiast over wordt. Daarna schrijf ik het verhaal redelijk snel neer.

AVI-boekjes schrijven is een heel andere tak van sport. Dat is eindeloos puzzelen. Vooral bij AVI start moet je heel goed rekening houden met alle woorden die nog niet mogen.

Hoe ga jij te werk bij het schrijven van een prentenboek?

Prentenboeken beginnen bij mij met het verhaal. Zodra ik dat bedacht heb, schrijf ik het op en verdeel ik de tekst meteen over twaalf dubbele pagina’s: de omvang van het boek. Daarna schrijf ik er illustratie-instructies bij. Zo kan ik goed zien hoe de actie per pagina is. Gebeurt er genoeg en is het beeld afwisselend? Daarna lees ik de tekst nog een aantal keer hardop, want pas dan hoor ik of de tekst goed klinkt.

Wanneer de uitgever tevreden is met het verhaal, wordt er een illustrator bij gezocht. Deze maakt schetsen die ik in de opmaak zet. In dit stadium pas ik vaak de tekst nog wat aan om goed bij het beeld aan te sluiten. Bij De wedstrijd van Schildpad en Haas was meteen bekend dat het boek ook een app en animatie zou worden. In de app zouden de linker- en rechterpagina niet tegelijk maar na elkaar in beeld komen. We hielden daar bij het papieren boek al rekening mee.

De wedstrijd van schildpad en haas, Rian Visser en Tineke Meirink, Zwijsen, 2013
De wedstrijd van schildpad en haas, Rian Visser en Tineke Meirink, Zwijsen, 2013
Je bent ook grafisch vormgeefster. Toch illustreer je bijna nooit de (prenten)boeken die zelf hebt geschreven. Is dat een bewuste keuze?

Grafische vormgeving is niet hetzelfde als illustreren. Ik deed op de Kunstacademie eerst wel het vak Illustratief, maar ben overgestapt naar grafische vormgeving. Ik kan aardig tekenen, maar ik heb geen goede stijl voor kinderboeken.

Met books2download ben je een van de eerste die kinderboeken en prentenboeken als e-book uitgeeft en apps ontwikkeld. Hoe en waarom ben je hieraan begonnen?

Met apps kun je animatie, geluid en interactie toevoegen aan het verhaal. Ik vind dat inhoudelijk heel interessant. Kinderen kunnen zelf het verhaal in beweging zetten. Voor ouders die niet goed Nederlands spreken zijn digitale kinderboeken erg handig, omdat er een voorleesstem in zit. Voor eerste lezers kun je geluid aan een AVI-boekje toevoegen. Ik heb daarom met veel verschillende apps en e-boeken geëxperimenteerd.

de prentenboek app "Timo en het toverboek"
de prentenboek app “Timo en het toverboek”

de prentenboek app "Timo en het toverstokje"
de prentenboek app “Timo en het toverstokje”
Waar zit voor jou het verschil tussen een e-book en een app?

In een app is veel meer mogelijk dan in een e-boek, omdat een app geprogrammeerd is. Je kunt alles laten maken en animeren zoals je het wilt. Dit is wel heel duur, dus veel apps worden met een template-achtige software gemaakt, waarbij de mogelijkheden beperkter zijn. Er is ook software om zelf apps te maken, zonder te hoeven programmeren. Deze apps zijn eenvoudiger en lijken meer op een e-boeken.

Wanneer een app echter geen functionaliteit bevat die niet ook mogelijk is in een verrijkt e-boek, wordt de app in de App Store geweigerd. Toch maak ik een digitaal kinderboek liever als app dan als e-boek. Een groot voordeel van een app boven een e-boek is de vindbaarheid. De app krijgt ook een eigen icon op de telefoon of tablet, terwijl het e-boek alleen in een andere app te vinden is. Voor e-boeken zijn klanten soms wel weer bereid meer geld uit te geven.

Download de app Timo en het toverboek
Download de app Timo en het toverboek
Is het ontwikkelen van een app (van een prentenboek) niet erg kostbaar? Je moet animeren, programmeren, audio opnemen etc.

Ja, het is erg kostbaar en tijdrovend. Voor een geprogrammeerde app met geluid en animaties moet je al gauw een budget van € 10.000 euro hebben. Apps kunnen in de winkel niet duur zijn, want dan koopt niemand ze. Veel mensen downloaden sowieso alleen gratis apps. Van de prijs van een app draag je ook nog eens 30% af aan Apple of Google. Apps zijn daarom zelden winstgevend.

Is het ontwikkelen van app van een prentenboek of kinderboek commercieel interessant?

Ik heb wel winstgevende apps kunnen maken door veel zelf te doen, bestaand materiaal te hergebruiken en veel aan promotie te doen. Die promotie stopt nooit: je moet apps doorlopend onder de aandacht blijven brengen. Ik heb ook apps gemaakt die voor de gebruiker gratis zijn, maar die gesponsord zijn door een instituut. Op die manier zijn de kosten van het maken van de apps gedekt. Zoeken naar sponsors is wel erg tijdrovend en lastig.

Heb je zelf een aantal favoriete prentenboeken en/of prentenboeken-apps?

Mijn app Timo en het toverboek is al 5 jaar oud, maar is nog steeds een van de meest geavanceerde en grappige Nederlandstalige prentenboek-apps. Het is altijd een groot succes als ik hem vertoon voor een groep. Hij is ook internationaal genomineerd voor de Bologna Ragazzi Award. De app Timo en het toverstokje is betaald door het Nederlands Jeugdinstituut en is daarom gratis. Ook deze app laat ik vaak zien, want het is heel fijn dat zo veel ouders en kinderen gratis kunnen kennismaken met digitale prentenboeken en het verhaal wordt zowel door jonge als oudere kinderen gewaardeerd.

het lettercircus
Het lettercircus

Pigmentus
Pigmentus

appie en opa
appie en opa

Zacht zijn de wolken is een mooie poëzie-app, die ik heb kunnen maken door subsidie van het Nederlands Letterenfonds. “Het lettercircus”, “Daans reis om de wereld”, “Pigmentus, de kleurentovenaar”, “Appie en opa” en “Waar kom ik vandaan?” zijn vijf heel verschillende apps die ik zelf gemaakt hebt met het programma InDesign en FolioBuilder. Daardoor kon ik de kosten laag houden. De app “Nippertje” heb ik niet zelf gemaakt, maar dit boek is wel mijn favoriete prentenboek. Hoewel ik “Drie dappere paardjes”, “Het boekenfeest” en “Hieper” ook leuk vindt. Van andere schrijvers lees ik graag “Stap maar op mijn bezemsteel”, dat is vertaald door Bette Westera.

Ben je momenteel bezig aan een nieuw prentenboek en/of app? Zo ja, kun je een tipje van de sluier oplichten?

Ik ben met verschillende boeken bezig, maar daar zitten geen prentenboeken en apps tussen. Het laatste digitale boek dat ik gemaakt heb is de poëziebundel “Wil jij met mij?”, met liefdesgedichten voor pubers. Dit was eerst een papieren boek, maar was niet meer leverbaar. Ik heb er een fixed layout e-boek van gemaakt. Zo’n e-boek met een vaste layout is ook heel geschikt voor prentenboeken, maar is helaas niet op elke e-reader te lezen. De iPad is er het meest geschikt voor en ik verkoop deze e-boeken daarom alleen in de iBooks Store.

Pagina uit het e-book "Wil jij met mij?" van Rian Visser en Annet Schaap
Pagina uit het e-book “Wil jij met mij?” van Rian Visser en Annet Schaap
Heeft Rian Visser tot slot nog (meer) tips voor beginnende schrijvers (van prentenboeken) of makers van prentenboek/kinderboeken apps?

Mijn ervaring is dat het uitbrengen van een prentenboek de laatste jaren moeilijker geworden is. Uitgevers zijn erg voorzichtig. Misschien komt er weer een betere tijd aan, want de verkoop van boeken schijnt weer aan te trekken. Uitgeven in eigen beheer moet je vooral doen voor het plezier dat je eraan hebt, niet om er rijk van te worden. Ook wanneer je het lukt om bij een gerenommeerde uitgeverij te publiceren zal je van 5% royalty’s niet snel rijk worden. Laat je echter niet ontmoedigen en volg je dromen!

Noa tovervijver, van app naar prentenboek via crowdfunding

Cover Noa Tovervijver - Hanneke van der Meer
Cover Noa Tovervijver – Hanneke van der Meer

Noa is bekend van de interactieve prentenboekjes op de iPad (en iPhone, en iPod). De app “Noa’s Sterren” heeft de Media Ukkie Award voor beste Nederlandse app voor ukkies (0-6 jaar) gewonnen. De jury koos de app als winnaar omdat “de interactie geweldig is en je wordt geprikkeld mee te doen.”  Nu wil Noa naar het papier! En dat prentenboek wordt niet zomaar uitgegeven. “Noa’s Tovervijver” wordt “gecrowdfund”. Initiaftiefneemster en schrijver/ illustrator Hanneke van der Meer vertelt.

Wat is eigenlijk crowdfunding?

Crowdfunding houdt in dat een groep mensen met elkaar genoeg financiën ‘pledgen’ (beloven) om een project mogelijk te maken. Ze beloven een zeker bedrag te doneren en krijgen daar, als het doel behaald wordt, een iets voor terug. In het geval van Noa Tovervijver is dat bijvoorbeeld een exemplaar van het boek, en bij hogere bedragen een gesigneerde versie, een exemplaar met iOS app, enzovoort. Wordt het doel niet gehaald, betalen de pledgers dus ook geen geld.

Voor 30 juni heeft Noa Tovervijver 3000 euro nodig om 1000 exemplaren te laten drukken. Bekijk het Kickstarterproject van Noa Tovervijver en steun het!Illustratie uit Noa Tovervijver - Hanneke van der Meer

Illustratie uit Noa Tovervijver – Hanneke van der Meer
Waarom heb je voor crowdfunding gekozen? (En niet de reguliere weg bewandeld via een uitgever?)

Ik schrijf en illustreer al heel lang en heb een aantal jaren geleden wel eens geprobeerd om werk via een uitgever te laten publiceren. Zonder succes. Ik heb een tijdje ‘pauze’ genomen in verband met werk en (het krijgen van) kindjes. Sinds 2011 ben ik weer begonnen met het schrijven van boekjes. In de eerste instantie publiceerde ik digitaal, dat kun je ‘makkelijk’ zelf doen. Nu dus nog steeds de wens om op papier te publiceren, maar deze keer ben ik al uitgever, dus pak ik het zelf op. En het is een fijn gevoel om Noa heel dicht bij me te kunnen houden. Het is een hoop werk, maar ook leuk om te doen.

Is er in Nederland (of buitenland) al eens een prentenboek op deze manier uitgegeven?

Er is wel eens een Nederlands boek op ‘Voor de Kunst’ gecrowdfund, ‘Waar is Wollie’ heet het. Dit boek heeft het niet gehaald door middel van crowdfunden. Ik weet niet of het daarna op een andere manier nog gelukt is. In het buitenland worden wel een aantal kinderboeken gecrowdfund, maar dat zijn veelal boeken voor grotere kinderen, weinig prentenboeken.

Wat financier je dan met dit bedrag?

Het belangrijkste is het drukwerk. Daarnaast wordt er uit dit bedrag geld vrijgemaakt voor verzending/distributie, opslag, promotie en boekhandelverkoop. Ik ben vormgever, dus de opmaak doe ik zelf. De kosten per exemplaar hangen van meerdere factoren af, waaronder distributie en verkoopkanalen en kunnen variëren: tussen de €6,00 en €12,00.

Illustratie uit Noa Tovervijver - Hanneke van der Meer
Illustratie uit Noa Tovervijver – Hanneke van der Meer
Waarom wil je eigenlijk een papieren versie?

Ik ben altijd al verliefd geweest op papier. En op prentenboeken. Op mijn vijftiende haalde ik in de bibliotheek nog steeds prentenboeken uit de kinderhoek. Heerlijk. Interactieve boekjes, zoals Noa’s Sterren, zijn heel erg leuk voor kinderen. Ze zijn echter geen vervanging van papier. Het is een ander medium en het geeft een andere beleving. Mijn kindjes staan zelf vaak een poosje te neuzen in de kast, kiezen een stapel boekjes uit en slepen die naar mij toe. Dan kruipen ze op schoot en laten zich voorlezen. Dat is niet te vervangen! Ze liggen ook graag op de grond door boekjes heen te bladeren. Ze verzinnen zelf verhalen bij de platen die voorbij komen. Dit alles geeft papier een enorme waarde. Met een iPad mag je van je ouders niet rondlopen en je kunt ook niet zo lekker ‘uitzoeken’ als in de boekenkast.

Komt er ook een app van Noa’s Tovervijver?

Over een poosje. Ik ben nu – naast het kickstarterproject – bezig met een prentenboek-app over dromen. Ontzettend leuk, het wordt een juweel (en dat zeg ik niet heel snel). Daar zijn we de komende maanden nog heel druk mee bezig. Ik wil het verhaal – als Tovervijver slaagt – ook op papier uitgeven. Daarna staat Tovervijver op de lijst.

Waar gaat Noa’s Tovervijver over?

Noa Tovervijver is een nieuw verhaal over Noa, dat een vleugje natuur en veel fantasie bevat. Het boek is geschreven voor kinderen tot ca. 6 jaar.

Noa ligt op haar buik in het gras. Aan de rand van de vijver. Maar ineens… ziet ze iets bewegen! En er komen allemaal mooie, gekleurde bubbels uit het water! Hoe kan dat? Gelukkig zit er een kikker op een lelieblad in de vijver. Hij weet wel wat er aan de hand is. Hij neemt Noa mee onder water om het te ontdekken!

Wat komt er allemaal bij kijken om een app te maken van een prentenboek?
Hanneke aan het werk
Hanneke aan het werk

Als het verhaal geschreven is, wordt het nog eens onder de loep genomen. Wat moet erbij,  wat moet eruit om er een app van te kunnen maken? Als het verhaal helemaal klaar is, wordt het gestoryboard. Zo weten we precies welke pagina’s waar komen, hoeveel pagina’s we gaan maken en welke functionaliteiten op pagina’s komen en hoe de menustructuur eruit ziet. Aan de hand van het storyboard ga ik illustraties maken. Die maak ik in losse delen, zodat ze makkelijk vrijstaand kunnen worden gemaakt en je alle elementen over elkaar heen kunt leggen. Dat is handiger animeren.

De illustraties worden gescand, opgeschoond en gaan naar mijn vriend. Hij animeert voegt interactiviteit toe. Dan huren we een studio en stemacteurs om voice-overs op te nemen. Mijn vriend schrijft dan muziek voor de app en neemt geluidseffecten op. Die worden toegevoegd aan de app in wording. Als alles getest en verbeterd is, maken we de verschillende versies (iPad, iPhone, Retina) en dan bouwen we er een app van en kunnen we hem uploaden naar de App Store.

Gaat er veel tijd in zitten/ is het duur om een prentenboek app te (laten) ontwikkelen?

Heel veel. De eerste apps kostten ons ruim 8 maanden. Na 800 uur zijn we gestopt met bijhouden. Ik werk overal aan apps. In de trein, met de kinderen aan tafel (mooi vak: samen tekenen!), ’s avonds en als ik ’s nachts wakker lig. Dus het is moeilijk bij te houden hoeveel tijd je erin steekt. Over het algemeen werken we elke avond twee tot drie uur met twee man aan een app. En dat dus 8 tot 9 maanden lang.

Hoe gaat de verkoop van de app’s die je hebt ontwikkeld? Loont het?

In Nederland lonen prentenboeken-apps niet. Spelletjes doen het wat beter, maar de Nederlandse markt is klein en behoorlijk verzadigd. Je moet er echt uitspringen of heel bekend zijn, zodat mensen zelf naar je op zoek gaan. De verkoop van Noa’s Sterren en Heksje & Willem loopt nu redelijk, na het winnen van de Media Ukkie Award. Daarvoor was het lastig. Je moet heel veel moeite doen en promoten om jezelf in de App Store te handhaven. Je merkt dat mensen het toch een drempel vinden om iets te betalen voor digitale boekjes, terwijl ze het echt wel waard zijn! Het is niet voor niets dat uitgevers bijna allemaal gestopt zijn met apps maken van prentenboeken: het is niet rendabel. Wij halen nu net de investering eruit die we in de voice-overs hebben gestopt, maar ervan rondkomen is een utopie.

Heb je nog tips voor mensen die op deze manier een prentenboek willen uitgeven?

Kwaliteit wordt beloond. Mooie illustraties. Huur goede stemacteurs in. Maak daarnaast van tevoren een flink promotieplan, want uiteindelijk ben je met promotie langer bezig dan met het maken van je apps. Daar moet je zin in hebben! Apps verkopen zichzelf niet, ze verdwijnen makkelijk in het enorme aanbod dat er momenteel is.

Bekijk de apps van Hanneke van der Meer waaronder Noa’s Sterren.